ASD yazılımı TV & Radyo istasyonları kuran kuruluşlar için en uygun verici gücünü ve anten sistemini tasarlamak için yardımcı olmak amacı ile üretilmiştir. Türkiye’de TRT ve özel yayıncı kuruluşların toplam 6000 den fazla TV & Radyo istasyonu bulunmaktadır. Bu istasyonlar ile kapsanması gereken nüfusu en optimum verici gücü ve anten sayısı ile kapsatmak ülke ekonomisi açısından büyük önem arz etmektedir. Ayrıca yayın yönlendirmesi birbirine yakın emisyon noktalarında enterferansın minimuma indirilmesi ve vericilerden çevreye gönderilen yayınların da minimum olmasını sağlamaktadır.

Bu sebeple , uzun süren eğitim ve saha test çalışmalarından sonra ürettiğimiz ASD’nin yayıncı kuruluşlardaki ilgili birimlerde ve Anten Sistemi Uygulamaları yapan firmalarda sıklıkla kullanacağını düşünmekteyiz.

Oktay Sirrik
Elektronik ve Haberleşme Mühendisi
oktay@turkengineers.com

Yazılım 1 adet CD içerisinde verilmektedir. Yazılım kurulduğunda programın exe dosyası “C:/Program Files/ASD” klasörünün içinde bulunmaktadır. Ayrıca “Başlat” menüsünde de programın ikonu bulunmaktadır. Programı exe dosyasına tıklayarak veya Başlat menüsündeki ikona tıklayarak ilk defa çalıştırdığınızda size yazılımınızın şifresini girmenizi isteyecektir.

Eğer şifrenizi doğru girerseniz bundan sonra bu kontrol bir daha yapılmayacaktır. Farklı bir bilgisayara tekrar yazılımı kurmak isterseniz yazılım tekrar sizden şifre bekleyecektir. Bu durumda eski şifreniz geçerli olmayacak yeni bir şifre almanız gerekecektir.

Bir anten sistemi projesi oluşturmak için ilk önce yeni bir proje açmamız gerekmektedir. Program ilk açıldığında yeni bir proje ekranı ile açılacaktır. İstasyon adı projenizi kaydettiğinizde de dosya adı olacaktır. Daha sonra bu çalışmaya tekrar istasyon adını yazarak ulaşabilirsiniz. Şekil-2 de ANKARADIKMEN istasyonu için tasarım penceresi görülmektedir.

İstasyonun çalışma frekansı’nı girmek için butonuna tıklayın. Çıkan ekrandan çalışma frekansını seçiniz yada direkt giriş penceresine yazınız.

Frekans seçildikten sonra ana ekrana dönerken seçilen frekans ve bu frekansta olması gereken anten aralığı bilgileri de otomatik olarak ekranda ilgili gözelere gelecektir.

Şimdi sıra Beam Tilt ve Null Filling değerini girmeye geldi. Bu kısımda program size karar vermenizde yardımcı olacaktır.

butonuna tıklayın. Aşağıdaki ekran açılacaktır.

Şekil 6: Beam Tilt & Null Filling değerlerini bulma

Bu pencerede tüm değerleri doğru ve eksiksiz olarak girmelisiniz. Kule boyu,istasyon rakımı, hedef yerleşim alanının en yakın kısmı ve en uzak kısımlarınım uzaklıkları rakım bilgisi ile birlikye yazılmalıdır. Ayrıca yayının atmosferdeki kayıplarını hesaplamak içinde frekans bilgisini ekranda ilgili gözelere girmeniz gerekecektir. Bu bilgileri girince butonuna tıklayın. Ekranın sağ tarafında açılan pencerede Q1,Q2 açı değerleri ve yazılımın size tavsiye ettiği Beam Tilt açısı (Qbeam) değerleri belirecektir. Burada ayrıca Null Filling oranı ile birlikte yayının kuş uçumu katettiği mesafe ve bu mesafedeki atmosfer kayıpları da hesaplanmaktadır.

Eğer bu bölümde bir sorunuz olursa butonuna tıklayın. Size yardım penceresi gelecektir.

Bu pencereden çıkarken seçilen Beam Tilt ve Null Filling değerleri ana ekranda ilgili gözelere yerleşmiş olacaktır. Yeni ekran aşağıda verilmiştir.

Şekil 8: Beam Tilt & Null Filling değerlerinin girilmiş hali

Bundan sonra bu yönde / bu sistemde kullanacağınız anten sayısını girmeniz gerekmektedir. Burada da yazılım hedef alana yayını ulaştırmanız için gerekli en uygun verici gücü ve anten sayısını bulmanıza yardımcı olacaktır.

Bunun için butonuna tıklayınız. Karşınıza şekildeki ekran gelecektir.

Bu ekranda da bilgileri doğru ve eksiksiz girmeniz gerekmektedir. Total Loss vericiden çıkan yayının antene girinceye kadar uğrayacağı toplam iletim hattı kayıplarıdır. Bunlar; ana feeder kayıpları, spliter ve konnökter kayıpları ile brenş feeder kayıplarından oluşmaktadır. Distance yayının ulaşmasını istediğiniz en uzak mesafenin kuşuçumu uzaklığıdır. Bir önceki Beam Tilt & Null Filling belirleme penceresinde bu mesafe otomatik olarak hesaplanmaktaydı. Oradan tekrar yardım alabilirsiniz. Frekans yayın frekans değeridir. TV yayınları için bu değer Video Taşıyıcısının frekansı seçilmelidir. Bu gözeye ilk başta frekans seçme bölünümdeki seçtiğiniz frekans değeri otomatik olarak yerleşecektir. Require E en uzak noktada yayınınızın olmasını istediğiniz elektromanyetik alan şiddeti değeridir. Bu da CCIR in tavsiye kararlarında belirlidir. Büyük şehirler için bu değeri 75 dBuV şeçmeniz yararlı olacaktır. TX Power verici gücüdür. Eğer buraya koyacağınız verici gücünü de doğru belirlemek iştiyorsanız bu hesaplamaları 1-2 adımda yapmanız gerekmektedir. Öncelikle tahmine yakın bir verici gücü yazıp Hesapla butonuna basınız. Ekranın alt tarafında açılan bir gözede anten sisteminizin olması gereken kazancı ve bu kazancı elde etmeniz için gerekli anten adedi değerlerini göreceksiniz. Burada yüksek verici gücü seçerseniz yazılım sizi uyaracak ve verici gücünü düşürmenizi tavsiye edecektir. Eğer çok düşük verici gücü seçerseniz de anten adedi aşırı artacak ve optimum bir çözüm olmayacaktır. Onun için bu denemeleri 2-3 defa yaparak en uygun verici gücü ve anten sayısını bulmanız gerekmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken önemli hususlardan biriside birden farklı yönlere yayın yapılacaksa bu yöne düşen yayın gücünü ve anten sayısını düşünüp oradan genel sisteme ulaşmanız gerekmektedir. Mesela yayınınızı 3 yöne yönlendirmeniz gerekecekse buradan bulduğunuz en optimum verici gücü de 300 watt 3 er anten ise, toplam isteminiz 1000 watt ve 3 yöne 3’er anten olacaktır. Burada da yardıma ihtiyacınız olursa yardım butonuna basınız aşağıdaki yardım menüsü karşınıza gelecektir.


Bu pencereden de anten adedini ve verici gücünü bulduktan sonra ana pencereye dönersek artık anten sistemimize patern yapmak için gerekli tüm bilgileri belirlemiş olmaktayız. butonuna tıklayınca aşağıda ekran karşımıza gelecektir.



Hesaplama bittiğinde antenlere uygulacak faz açısı ve bu açıyı vermek için o frekansta gerekli kablo boyları kısaltma miktarı ekranda sıralı olarak belirecektir.



Bu hesaplamalar simetrik olmayan sistemlerde her yön için tekrar yapılmalıdır. Örnek eğer 3 yöne yayın yapmanız gerekli olsun. Ama özellikle yayının büyük çogunluğunun bir yöne gitmesini diğer yönlere sırası ile azalan yayın güçleri göndermek istiyorsanız tüm yönler için beam ve null değerlerini belirlemeniz verici güçleri ve anten hesaplamalarını bulmanız gerekmektedir. Bunlardan elde edeceğiniz veriler ile faklı yönlere farklı sayıda anten koymanız mümkündür. butonuna basarak ekranın çıktısını alabilir yada butonu ile bu çalışmanızı kaydedebilirsiniz. Daha sonra bu kayıtlara ulaşabilirsiniz.

Yazılım temel işlevini yanında kullanıcıların işlerini kolaylaştıracak ek menüler ile de zenginleştirilmiştir. Güç birimleri arasında çevirme yapabilir yada kabloların zayıflatma miktarları ile dayanabildikleri maksimum güç miktarlarını öğrenebilirsiniz.

Bunun için butonuna tıklayınız. Aşağıdaki ekran ile bu işlemlerinizi yapabilirsiniz.



Ayrıca RTÜK ün Frekans planı çerçevesinde Türkiye de belirlediği 880 emisyon noktasının bilgileri ve 2000 nufus sayımına göre bu ilçelerin nüfus bilgileri de yazılımla birlikte gelen ASDDB veritabanında bulunmaktadır. butonuna tıkladığınızda bu veritabanı ekranı açılacaktır.



Bu veritabanına sizde kendi istasyonlarınıza ait bilgileri girebilir ve bu bilgilere daha sonra ulaşabilirsiniz. Bu programın özellikle anten paterni yapan yayıncı kuruluşlara ve sistem sağlayıcılarına faydalı olacağını ümit ediyoruz. Program hakkında soru ve önerileriniz için bize mail gönderiniz.

Oktay Sirrik
Elektronik ve Haberleşme Mühendisi
oktay@turkengineers.com